- بازار: راسته اصلي بازار قديم آمل به همراه راستههاي فرعي منشعب از آن (راسته عطاران، راسته پالان دوزان، راسته نمدمالان و نوراسته)نقش مهمي در تشکيل و تعريف محدوده بافت ايفا ميکنند. راسته اصلي دقيقاً و بلافاصله بعد از پل دوازده چشمه (جنوب شرقي بافت) آغاز و به صورت قطري و طولي در بافت حرکت کرده و تا نزديکيهاي مرکز اصلي کاشي محله (مسجد جامع علي کوچک) ادامه مييابد. بازار به بافت ويژگي طولي و خطي بودن آن (گذر و محور اصلي بافت) تلفيق بعضي از مراکز محله با آن (مشائي محله و شاهاندشتي محله)، برخورداري از کاربري اجتماعي – اقتصادي و همجواري با ديگر عناصر شهري عمده بافت (مسجد جامع، مسجد آقا عباس، گرمابه و …) قسمت اعظمي از بافت مسکوني اطراف را تحت نفوذ مستقيم خود دارد. در واقع برش و عبور قطري بازار از بافت سبب ميشود که تا عمق واحدي از دو طرف (بافت مسکوني پيرامون بازار) خود را تحت پوشش قرار دهد.
?- مراکز و گذرهاي اصلي محلات، به غير از سه مرکز اصلي ميدانچه مشائي محله (محله چهار سوق)، بازارچه شاهاندشت محله (تکيه هاشمي) و کاشي محله (مسجد جامع علي کوچک) بقيه مراکز اصلي با فاصله از راسته اصلي بازار و تقريباً در در مرکز ثقل هندسي محلات مستقر هستند. چون راسته اصلي بازار به صورت قطري بافت را قطع نمودهاست از اين نظر اين مراکز اصلي با گذرهاي اصلي بين خود، عملاً يک حلقه ثانويه پنهاني (تار نامرئي) را به دور بازار به وجود ميآورند. علاوه بر اين هر يک از اين مراکز اصلي، خود داراي يک شعاع نفوذي هستند. لذا مجموعه اين شعاعهاي نفوذ مراکز اصلي با حلقه دروني بر گرد بازار، محدوده و منطقهاي را تعريف خواهد کرد که ميتواند به عنوان يک محدوده بافت کهن و تاريخي به آن استناد کرد. چون بافت کهن آمل از دخالتهاي کالبدي و عبور خيابانهاي چليپائي رضاخاني مصون ماندهاست. لذا پيوستگي قضايي عناصر شهري و مراکز محلات از طريق گذرها و معابر اصلي بافت موجب تشکل و انسجام بافت ميگردد.محلات تاريخي آمل و شاخص آنها :
?- قادي محله (تکيه شهدا) ?- گرجي محله (امامزاده تقي) ?- نياکي محله (حسينيه ارشاد)?- کاردگر محله (مسجد اميريها) ?- مشائي محله (چهار سوق) ?- شاهاندشت محله (تکيه هاشمي) ?- چاکسر محله (امامزاده قاسم) ?- کاشي محله (مسجد جامع علي کوچک) ?- پائين بازار محله (تکيه آمليها) ??- گلباغ محله (مسجد جامع)
هر يک از محلههاي مسکوني فوق داراي محدوده و مرز معين وتعريف شده هستند. اين محدودهها توسط حصار يا موانع کالبدي مشخص نميشد، بلکه گذرها و کويها يا محدوده پلاکها محدوده هر محله را تشکيل ميدهد. به طور کلي خصوصيات فضائي، کالبدي و اجتماعي محلات بافت قديم آمل به شرح ذيل هستند.
- عرفي بودن حريم و مرزهاي محلات نه عيني (وجود مرزهاي فرهنگي – اجتماعي به جاي لبههاي انسان ساخت نظير معابر، محدوده باغ يا خانه)
- استقلال و خود اتکائي، محلات مسکوني از نظر برخورداري از امکانات عمومي و تجهيزات خدماتي
- رعايت سلسله مراتب دسترسي از راسته اصلي بازار به کويهاي محلات به دليل حجاب سکونتي محلات (ارتباط غير مستقيم محلات با راسته اصلي بازار)
- تبلور همجواريها همياريهاو همکاريهاي اجتماعي و ايجاد جو مشارکت و روحيه تعاون در بين ساکنين محله (وجود حس تعلق خاطر قوي در بين ساکنين محلات)
==جاذبه هاي تاريخي بافت آمل==
?- گنبد ناصر الحق ?- بقعه شمس آل رسول (آتشکده) ?- بقعه سيد سه تن ([[مير حيدر آملي]]) ?- مسجد امام حسن عسگري ?- بقعه امامزاده قاسم ?- مسجد آقا عباس ?- مسجد جامع ?- بقعه مير بزرگ ?- ساختمان دارائي ??- پل دوازده چشمه ??- پل فلزي (معلق) ??- قدمگاه خضر ??- امامزاده ابراهيم
جاذبه هاي گردشگري
دخمههاي سنگي (کافر کلي) رينه، راه باستاني [[تنگه بند بريده]] و تصوير حجاري شده [[ناصرالدين شاه]] و ياران او بر سنگ به نام [[شکل شاه]]، کاروانسراي گمبوج، قلعه ملک بهمن، مسجد جامع مسجد امام حسن عسکري مسجد آقا عباس، بقعه متبرکه سه سيد، بقعه متبرکه ناصرالحق، بقعه متبر که شمس آل رسول، امامزاده ابراهيم (ع) بقعه متبرکه ميربزرگ پل دوازده چشمه امامزاده قاسم (ع) سقانفار زرين کلا و سقانفار هندو کلا
موقعيت جغرافيايي آمل
شهرستان آمل در مرکز استان مازندران از شمال به شهرستان محمودآباد، از شرق به شهرستان بابل، از غرب به شهرستان نور و از جنوب به استان تهران محدود ميشود. اين شهرستان با بيش از ??? هزار نفر جمعيت (شهر آمل، حدود ??? هزار نفر) و ???? کيلومتر مربع مساحت داراي دو شهر آمل و رينه و سه بخش مرکزي، لاريجان و دابودشت است. شهر آمل واقع در جلگه مازندران و طرفين رود هراز با ارتفاع ?? متر از سطح دريا در ?? درجه و ?? دقيقه طول شرقي و ?? درجه و ?? دقيقه عرض شمالي و در فاصله ?? کيلومتري غرب ساري، مرکز استان، هجده کيلومتري جنوب درياي مازندران،و شش کيلومتري شمال دامنه کوه البرز و ??? کيلومتري شمال شرقي تهران قرار دارد.
آب و هواي آمل
آب و هواي شهرستان آمل نظير ساير نقاط مازندران است؛ در تابستانها گرم و مرطوب و در زمستانها ملايم. حداکثر ريزش باران در ماه آذر و حداقل آن نيز در ماه تير است.
آثار تاريخي و جاذبههاي جهانگردي شهرستان آمل: از آثار تاريخي شهرستان آمل با آن همه سابقه شهرنشيني يا به دليل رطوبت بالاي منطقه و يا به دليل حوادث طبيعي مثل زلزله و حوادث غير طبيعي مثل هجوم تيمور گورکاني، چيز چندان درخور توجهي باقي نماندهاست. برخي از اين آثار باقيمانده به همراه برخي جاذبههاي جهانگردي به ترتيب زير هستند:
?. مشهد ميربزرگ (مقبره مير قوامالدين مرعشي، سر سلسله مرعشيان مازندران که از بناهاي دوره صفويهاست.)
?. مقبره ميرحيدرالدين
?. مقبره امامزاده ابراهيم «ع»
?. مقبره امامزاده قاسم «ع»
?. مقبره امامزاده عبدالله «ع»
?. مقبره ناصرالحق حسنبن علي
?. بقعه شمس آل رسول
?. پل دوازده چشمه
?. قلعه شاهاندشت (ملک بهمن)
??. مقبره مولانا سيد حسن ولي واقع در نياک
??. پارک جنگلي ميرزا کوچک خان (واقع در ?? کيلومتري جاده هراز)
??. آبهاي معدني لاريجان، آمولو، اسک و استراباکو
و نيز پارک جنگلي در حال احداث شهرداري آمل واقع در جنب طرح پرديس دانشگاه شمال با مساحت ????? مترمربع. 13.بهشت گمشده چلاو واقع در 25کيلومتري آمل
